Duert Hartenberg: de eerste ‘PA’ van Kennemerhart
Als fysiotherapeut in Overspaarne, Schoterhof, De Rijp en de Janskliniek leerde Duert Hartenberg (35) de ouderenzorg goed kennen. Inmiddels is hij afgestudeerd PA. Dat het een nog redelijk onbekend beroep is weet Duert als geen ander. Want veel mensen hebben geen idee wat een PA eigenlijk doet. De achtergrond vertelt hij dan ook regelmatig. ‘PA is een van origine Amerikaanse functie en deze ontstond na de Tweede Wereldoorlog toen er een groot tekort was aan medisch personeel. De behoefte ontstond om de basistaken van een arts over te hevelen naar een medisch geschoolde collega, zodat de arts zich kon richten op specialistische zorg.’ Wat niet helpend is, is dat er nog geen Nederlandse benaming is vastgesteld voor de Physician Assistent, vertelt Duert. 'Hbo-arts, Paramedisch arts en Assistent-arts zijn titels die bij beroepsvereniging NAPA (Nederlandse Assiocation Physician Assistents) de revue passeerden maar geen van allen dekken vooralsnog de lading.’
De artsentaken van de PA
Je kunt PA worden als je een afgeronde paramedische Hbo opleiding én minstens twee jaar werkervaring in de zorg hebt. Na een 2 ½ jarige opleiding is de gediplomeerd PA bevoegd om zo’n 90 procent van de artstaken uit te voeren. Zoals het uitvoeren van lichamelijk onderzoek, diagnoses en behandelplannen (op)stellen, medisch technische handelingen verrichten, (beperkt complexe) operaties doen, protocollen (mee)ontwikkelen en medicatie voorschrijven. Het enige dat een PA niet mag doen is de officiële vaststelling van een overlijden. Het vak PA is inmiddels redelijk ingeburgerd, vertelt Duert. Zo zijn er in ons land ruim 3000 PA’s gediplomeerd aan het werk, bijvoorbeeld in ziekenhuizen, huisartspraktijken en in de (ouderen)zorg.
Ziekenhuisstages en wetenschappelijk onderzoek
De weg naar PA was voor Duert een logische. ‘Na mijn HAVO volgde ik de Hbo opleiding fysiotherapie en ging ik aan de slag. Maar na verloop van tijd miste ik de uitdaging. Een stagiair vertelde over de master-hbo opleiding PA. Ik vond het direct interessant! Specialist Ouderengeneeskunde Erik Musch bracht het balletje aan het rollen voor een opleidingsplek bij Kennemerhart. Dat je die hebt, is namelijk een voorwaarde om te starten. Specialist Ouderengeneeskunde Marieke Groenendijk werd mijn opleider. Ze nam me letterlijk bij de hand en gaf me veel vrijheid. Het was een leuk maar intensief traject. Grotendeels ‘on the job’, met stages bij onder andere het Spaarne Gasthuis, het Dijklander Ziekenhuis en het Zaans Medisch Centrum. Ook wetenschappelijk onderzoek was onderdeel. Ik onderzocht welke ziekte/aandoening de grootste invloed heeft op ligduur en herstel. Het waren tropenjaren maar dankzij de steun en support van mijn thuisfront heb ik de opleiding met goed gevolg afgerond.
Groot compliment
Dit voorjaar ging Duert in zijn nieuwe functie aan de slag op de revalidatie-afdeling in de Janskliniek. ‘Op medisch gebied ben ik het aanspreekpunt. Je kunt het vergelijken met de zaalarts in een ziekenhuis. Meestal word ik dan ook aangesproken als ‘dokter’. Ik ben de ‘PA-pionier’ binnen Kennemerhart en werd direct breed ingezet. Ziekenhuizen kunnen dat nog wel eens anders doen door PA’s alleen intakes en beperkte werkzaamheden te laten uitvoeren. Ik realiseer me dat artsen die een lange universitaire studie achter de rug hebben, kritisch kunnen zijn ten opzichte van een PA. Maar mijn ervaring is dat de artsen binnen Kennemerhart positief zijn en de meerwaarde van een PA in het behandelteam inzien. Dat ik al ruime ervaring in de ouderenzorg heb helpt daar zeker bij. Ik zie het bovendien als een groot compliment dat er inmiddels nog twee PA’s in opleiding zijn bij Kennemerhart!’
Duert begint zijn dag, zijn rode tas met doktersinstrumentarium standaard om zijn schouder, met het lezen van de overdracht. Na overleg met de verpleging gaat hij de afdeling op om een ronde langs alle cliënten te doen. Hij heeft veelvuldig contact met het ziekenhuis, voert gesprekken over het revalidatieproces en er zijn altijd opnames (bijvoorbeeld via CAZHEM) en het ontslag van cliënten.
Mooi werk
Duert: ‘Ik heb mooi werk. De sfeer is goed, er is veel collegialiteit en de lijntjes zijn kort. Als ik tegen een complex probleem aanloop, zijn collega’s altijd bereid te helpen. Ik heb het vertrouwen gekregen om verantwoordelijkheid te dragen. En hoewel ik nu als PA in alle takken van de gezondheidszorg terecht kan, ligt mijn hart nog altijd bij de ouderenzorg en de basale levensvragen die ermee samenhangen. Behalve de uitdaging door de complexiteit van ziektebeelden, leer ik veel van mijn cliënten die het leven grotendeels al hebben doorgemaakt. De wijste les kreeg ik onlangs van een cliënt die een maand voor zijn overlijden nog onbezorgd en onwetend over uitgezaaide kanker, 40 kilometer over de Veluwe fietste. Carpe diem!’
Zijn werkervaring als fysiotherapeut in De Rijp bracht Duert overigens nog veel meer moois! Hij ontmoette er zijn vrouw Debbie (Verzorgende IG op woonzorglocatie De Rijp) met wie hij inmiddels een dochtertje en zoontje heeft.
Marijke Bol is teamleider behandeldienst bij Kennemerhart. ‘De PA is de perfecte combinatie van professionaliteit en continuïteit. Voor ons artsenteam is gebleken dat de inzet van een PA een prachtige en waardevolle aanvulling is om goede kwaliteit van zorg te kunnen blijven geven aan onze cliënten.’